Vastelaovend in Limburg

Tijdens de Vastelaovend

Oetkomme

Bij veel vastelaovend verenigingen hebben elk jaar een nieuwe prins. (Dit is overigens een traditie die aan het veranderen is, er zijn al een paar prinsessen geweest. In 2023 waren er in gemeente Venlo twee vrouwelijke trio’s)1 De hoogheid is het centrale figuur van de vastelaovend. Het is altijd nog een groot geheim wie dat dit jaar gaat worden. Vaak kun je van tevoren meedoen met een raad wedstrijd.2 3 4 Tijdens het uitkomen wordt het geheim pas bekendgemaakt. Elke vereniging kiest hier zelf een datum voor. Voordat de nieuwe prins(es) kan uitkomen moet de oude prins(es) eerst aftreden en zich aansluiten bij de ‘Aadprinse’. Hier kiest ook iedere vereniging zijn eigen datum voor. Als de ‘oude’ prins(es) is afgetreden, komt de nieuwe prins(es) meestal 11 minuten over het hele uur uit. Vaak wordt er een soort show van gemaakt. Er worden 11 hints gegeven naar de identiteit van de nieuwe hoogheid en dan mag hij of zij zijn geheim bekend maken, hij/zij is de nieuwe prins(es)! In verschillende dorpen heb je een driespan/trio, een prins(es) met 2 adjudanten.5

In de buurt van Venlo wordt als eerste het liedje ‘Dao isse dan, dao isse dan, dao is de nieje prins’ gespeeld.

Duipe

Het duipe is een oude traditie is. De prins wordt hier met beekwater gedoopt. Waarschijnlijk is het een parodie op het dopen van de kerk.

Sleuteloverdracht

Tijdens deze plechtige gebeurtenis wordt de ‘sleutel van de stad’ aan de prins(es) gegeven. Daarmee neemt de prins de macht van de serieuze autoriteiten over omdat die er toch niets van bakken.6

Vastelaovendsmis

De kerk speelde vroeger een grote rol in het ontstaan van Vastelaovend.7 Er zijn geschriften gevonden uit de middeleeuwen waarin staat dat de kerk het er niet mee eens was. Volgens de kerk maakten mensen zich schuldig aan duivelse uitspattingen en heidense rituelen. Het feest werd een paar keer door de kerk verboden, maar dat hielp niet.8 

Tijdens vastelaovend is er ook een mis waar iedereen verkleed heen gaat. Hier mogen de hoogheden ook wat voorlezen en er worden vastelaovendsliedjes gezongen.9

LVK (Limburgs Vastelaovesleedjes Konkoer)

Het LVK wordt ook al sinds 1977 jaarlijks gehouden.10 Ook al een aardige traditie dus! Er zijn verschillende rondes: Eerst moeten de deelnemers zich inschrijven en door de jury worden geselecteerd. Dan komen ze terecht in 1 van de drie halve finales. Als ze dan doorgaan naar de volgende ronde, zitten ze met 19 anderen in de grote finale terecht.11

Meer lezen

Optocht

Er zijn heel wat optochten in Limburg.12 Al in de oudheid zien we dat er ommegangen werden gemaakt met scheepswagens en dansende mensen. Tot aan de reformatie reden er op veel plaatsen dergelijke schepen rond. Deze tochten groeiden uit tot complete stoeten van vastelaovenszotten. Das Militär bepaalde de samenleving in de 19e eeuw en de legers en garnizoenen hielden geregeld parades om te pronken. De ommegang werd dus een satirische parade.13

Het hoogtepunt in het jaarlijks carnavalsgebeuren is de optocht. Velen zijn maanden met de voorbereidingen bezig. Groepen, individuelen en technisch vaardige lieden die wagens ontwerpen en bouwen. Velen werken er zich in kille, koude werkplaatsen het apezuur voor. Binnen de organisatie zorgen mensen voor de route, de afzetting en het stipte verloop van het bonte kijkspel.14 De organisatie is afhankelijk van de deelnemers vaak zijn dit vriendengroepen uit het dorp of de stad. Vaak wordt alles zelf gemaakt van pakken tot de wagen.

In elk dorp of elke stad is er vaak een ‘motto’, een klein zinnetje dat een soort thema bedraagt voor de hele vastelaovend. De kleurrijke stoet trekt door de straten met de brandweer voorop, die maakt de straat leeg. De Prinsenwagen sluit altijd de stoet. In de optocht doen ook joekskapellen mee. Ook zijn er faatse/einzelgängers, die alleen lopen. 

Boerebroelof

De boerebroelof wordt officieel op ‘boerendinsdig’ gevierd. Tijdens deze plechtigheid worden 2 mensen, de bruid en de bruidegom, in het onecht met elkaar verbonden.15 Naast de bruid en de bruidegom horen er nog veel meer rollen bij de boerebroelof. Zoals getuigen, ouders, broers, zussen, oom en tantes, grootouders, neven en nichten, de burgemeester, ceremoniemeester, veldwachters16 en nog veel meer rollen.17

De boerebroelof komt uit Venlo. Veelvuldig gekopieerd, maar nooit geëvenaard. Geen Venlonaar, waar hij of zij ook in de wijde omtrek woont, die dit gigantisch feest mist.18 De dag begint met een ontbijt bij de kóffietuiterie. Daarna is er een boerenoptocht. En op het bordes van het oude stadhuis trouwt het boerebruidspaar.19 De hele binnenstad puilt uit en het gigantische bruiloftsfeest wordt in alle cafés en straten tot in de nacht gevierd.20

Bronnen

  1.  https://venlovanbinnen.nl/columns/stadscolumn-prinses-carnaval/ ↩︎
  2.  https://www.vaegers.nl/prinse-raoje ↩︎
  3.  https://www.moerebuuk.nl/vereniging/prins-raoje/ ↩︎
  4.  https://www.maasjoerts.nl/prinsraoje/ ↩︎
  5. Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 12) ↩︎
  6.   Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC, 2001. (blz. 114) ↩︎
  7. https://nl.wikipedia.org/wiki/Carnaval ↩︎
  8. Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC, 2001. (blz. 13) ↩︎
  9.  Vastelaovensgebedsdeens “D’r op oet mét ein sjtraolende sjnoet”. ↩︎
  10. https://nl.wikipedia.org/wiki/Limburgs_Vastelaovesleedjes_Konkoer ↩︎
  11.  https://www.stichtinglvk.nl/finale/de-volgorde-in-de-finale.html ↩︎
  12. https://www.optochtenkalender.nl/nederland/limburg.html ↩︎
  13. Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC, 2001. (blz. 30-31) ↩︎
  14.  Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 108) ↩︎
  15.  https://jocus.nl/evenemente/boerebroelof/ ↩︎
  16. https://nl.wikipedia.org/wiki/Boerenbruiloft_(feest)#:~:text=Binnen%20deze%20vereniging%20worden%20dan,%22wouten%22%20(veldwachters). ↩︎
  17.  https://www.belhamels.nl/vastelaovend/boerebroedspaar/rolverdeiling/ ↩︎
  18.  Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC, 2001. (blz. 73) ↩︎
  19.  (Vertaald uit) Vercoulen, Renée. Vastelaovend mit Cielke & Baer. Grafistar, 2018. (blz. 26) ↩︎
  20.  Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC, 2001. (blz. 73) ↩︎