Vastelaovend in Limburg

Einde van de vastelaovend

Sjloete

Op vastelaovendsdinsdig om twaalf uur ‘s avonds is het feest weer voorbij. De steken (prinsenmutsen) gaan dan af of worden scheef op het hoofd gezet. Ook wordt er toepasselijke muziek gespeeld. Dit is op elke plek anders. Een paar voorbeelden: Limburgs volkslied1, Vader Stad (Venlo)2, Prins van Ophaove3, Ein jaor4, Vrinde5, wordt gespeeld en gezongen door iedereen. Dan is de vastelaovend afgelopen.

Drieve/verbrande

In Babylon rond 2600 v.C. werd er een optocht gehouden ter gelegenheid van het nieuwjaarsfeest (dat toen nog op een andere datum viel omdat de romeinen de kalender nog niet hadden gemaakt), er mocht tijdens het feest niet gewerkt worden en de slavin was gelijk aan haar meesteres. Gelijkheid dus. Een in koninklijk geklede man vervult de rol van koning, terwijl hij misdadiger is. Aan het einde wordt deze gedood. Als een offer voor de zonden van het volk zodat die weer met een schone lei het jaar kunnen beginnen.6 Al heel lang geleden werd er iemand als koning uitgedost om de draak te steken met de autoriteiten. Tijdens het 19e eeuwse carnaval werd dat veranderd in een prins en kreeg elk jaar iemand anders de eer. 

Tegenwoordig hoeft de prins niet meer op de brandstapel. Maar een pop heeft zijn taak overgenomen. Zo heb je in Roermond het Bacchusdrieve, in Maastricht zakt het Mooswief tijdens de ceremonie, in Sittard wordt het masker begraven, in Weert wordt de Rog verbrand7 en in Blerick de Worteletruuj.8

Aswoensdag

Op Aswoensdag is er nog een mis. Aswoensdag is de dag dat het feest voorbij is en het begin van de vastenperiode tot Pasen. Op Aswoensdag krijg je tijdens de mis een ‘assekruutske’, een kruisje van as van palmtakken op je voorhoofd, als teken van zuivering.9 Omdat men herinnerd moest worden aan de vergankelijkheid.10

Hieringbiete

Ook wordt er op aswoensdag hieringbiete georganiseerd. Dat wil zeggen voor het laatste maal onverkleed naar het café om met vrienden en bekenden onder het genot van een pilsje na te praten over de afgelopen viering. Daarbij serveert de kastelein traditioneel zure haring. Dit heeft er mee te maken dat vanouds op aswoensdag vlees eten een zonde is. Bovendien heeft de zure haring voor menigen een helende werking, namelijk tegen de kater.11 Een vis zou het vasten makkelijker maken. De vis staat ook voor Jezus Christus zelf.12

Voor het overige: de versiering thuis wordt opgeruimd, de vlaggen binnengehaald, de café-ramen gereinigd, de lege vaten geteld en alles wat herinnerd aan carnaval op een hoop geveegd.13 Voor nu gaan de kleren de zolder op, in de vastelaoveskast.14

Bronnen

  1. https://www.youtube.com/watch?v=ypyv-f3XIXM ↩︎
  2.  https://www.youtube.com/watch?v=h7EMzabUoUg ↩︎
  3.  https://www.youtube.com/watch?v=ooAgd7-QZYc ↩︎
  4.  https://www.youtube.com/watch?v=xfqUi2Wygoo ↩︎
  5.  https://www.youtube.com/watch?v=R5PVkO6XzB0 ↩︎
  6.  Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 6) ↩︎
  7. Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC,    2001. (blz. 71-81 ↩︎
  8.  Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 6) ↩︎
  9. https://li.wiktionary.org/wiki/assekruutske ↩︎
  10.  Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 120) ↩︎
  11.   Wijnands, Math. Viva Vastelaovend Carnaval in Limburg. 1 ed., Landgraaf, Uitgeverij TIC,    2001. (blz. 36) ↩︎
  12. https://www.limburger.nl/cnt/dmf20161221_00030630 ↩︎
  13.  Gommans, G.L.W. Vastelaovend in Bliërick: carnavalsviering van achter de schermen tot in de straten. Dagblad voor Noord-Limburg, 1981. (blz. 120) ↩︎
  14.  (vertaald uit) Vercoulen, Renée. Vastelaovend mit Cielke & Baer. Grafistar, 2018. (blz. 30) ↩︎